Như mình đã nhắc đến ở phần làm việc thông minh, hiệu suất làm việc được gia tăng một phần rất lớn là thuộc về khả năng tư duy hiệu quả. Ở phần thứ hai của loạt bài về hiệu suất làm việc này mình sẽ đi sâu hơn về tư duy và các phương pháp gia tăng khả năng tư duy.
Phần thứ nhất bạn có thể xem lại tại đây: Quản lý thời gian hiệu quả
Tư duy là gì?
Mình sẽ không giải thích nó quá hàn lâm. Nói một cách dễ hiểu, qua trải nhiệm cá nhân của mình, khả năng tư duy hiệu quả là khả năng tiếp cận vấn đề, phân tích vấn đề và giải quyết vấn đề. Giống như học môn toán vậy, mỗi người lại một khác về tư duy, có người sở hữu khả năng tư duy hiệu quả, người khác thì yếu hơn. Rất nhiều nghiên cứu đã được triển khai, tuy nhiên chúng ta không xét nó ở đây.
Sở hữu khả năng tư duy hiệu quả trong công việc
Những yếu tố mình muốn nhắc tới trong khả năng tư duy hiệu quả bao gồm có: tính sáng tạo, tốc độ tiếp cận và xử lý, tính chiến thuật và cuối cùng là khả năng liên kết và tư duy logic.
Đặc điểm của tư duy là nó có thể cải thiện tuy nhiên nó khó hơn và cũng lâu hơn nhiều so với các phương pháp khác. Để có được khả năng tư duy hiệu quả bạn cần kiên nhẫn, thực hiện đều đặn mỗi ngày và mọi thứ sẽ dần ổn.
Các phương pháp gia tăng khả năng tư duy
Với từng đặc tính của tư duy, câu chuyện trong hành trình của chúng ta sẽ viết theo cách rất khác nhau.
Kiến thức nền tảng
Một căn nhà không thể trường tồn nếu nó có cái móng lởm. Một cái móng lởm thì sẽ gây nguy hiểm về sau này cho người sử dụng nó. Trường hợp đó tương tự như khi mình bắt tay vào làm một cái vấn đề gì đó mà mình không có kiến thức nền tảng tốt, những gì mình tạo ra chỉ là bề mặt sáo rỗng, chỉ có tác dụng để ngắm. Đôi khi là vậy.
Kiến thức nền tảng ảnh hưởng sâu sắc tới hiệu quả làm việc. Đó là lí do vì sao những người theo học đại học được trang bị kiến thức nền tảng sâu sắc lại thường xuất sắc hơn về sau này chứ không phải thời gian đầu làm việc. Việc đi học nghề có thể trang bị cho anh cái cần câu để câu cá luôn. Nhưng nó không giúp anh trong việc tạo ra một đế chế để nuôi cả một đàn cá mà có khả năng phát triển mạnh mẽ về sau này chứ không phải trước mắt.
Dù bạn đã từng tốt nghiệp nghề hay đã từng đi học đại học, hãy luôn bổ sung kiến thức nền tảng.
Hệ thống giáo dục có thể lỗi thời nhưng phần nhiều kiến thức thì không, chúng vẫn luôn được sử dụng.
Điều này tương tự như việc bạn sẽ cần học phép toán cơ bản trước khi có thể học những phép nâng cao hơn, bạn cần biết luật của bàn cờ và tính chất của mỗi con cờ trước khi bắt đầu chơi.
Hãy kiên nhẫn, việc nào cũng có ý nghĩa của nó. (Tất nhiên phần nhiều kiến thức chúng ta không sử dụng tới.)
Khi cuộc chơi thay đổi, kiến thức nền tảng là chìa khóa nắm bắt mọi thứ.
Tính sáng tạo và đột phá
Mình rất thích đặc tính này của con người. Với mình nó thể hiện sự nỗ lực đáng ngạc nhiên của loài người. Đó là một món quà tặng đặc biệt của thế giới dành tặng cho chúng ta.
Một số công việc trong cuộc sống đòi hỏi tới tính sáng tạo vào tư duy đột phá. Ví dụ như các công việc nghệ thuật, các công việc về nghiên cứu phát triển,...
"Sau khi tiêu xài hết những kinh nghiệm của mình, chúng ta mới có thể thật sự sáng tạo."
Kinh nghiệm đưa ta đi theo lối mòn, đi theo con đường người trước đã đi, tới một cái mốc xác định.
Sáng tạo là bước đi mới không thể đoán trước được
"Nếu chúng ta biết rằng chúng ta đang làm gì, thì công việc đó đã không còn được gọi là nghiên cứu." - Albert Einstein
Mình còn nhớ tới thời điểm cách đây hơn trăm năm về trước, nó là nền tảng cho rất nhiều các công nghệ hiện nay: thuyết lượng tử. Sau thuyết lượng tử một trăm năm có một sự đột phá rất lớn dựa trên lý thuyết đó. Điều này có ý nghĩa gì. Khoan, chúng ta sẽ đi vào ví dụ tiếp theo, đơn giản hơn. Bạn có thể biểu diễn một bài nhảy hip hop khi bạn chưa từng học qua nó chứ?
Nó là ý nghĩa của nền tảng kiến thức và sự quan trọng của nó. Chúng ta không thể nấu món ăn từ hư vô, chúng ta cần có nguyên vật liệu và dụng cụ. Cái sự nghiệp tìm nguyên vật liệu và dụng cụ vốn nó đã khá gian nan và nay thì nó khốc liệt hơn. Có quá nhiều món ăn đã được sáng tạo, và chúng ta cần phải sáng tạo ra một món ăn mới. Bạn có nhớ cái lần bạn làm cháy cả một tảng thịt không, lúc đó bạn đã nhủ rằng bạn sẽ thử làm nó cháy một chút thôi xem vị thế nào. Và bạn phát hiện ra cái vị của nó thật tuyệt. Bạn tiếp tục thử, tiếp tục tìm ra rất nhiều thứ hay ho.
Cái công cuộc trong phòng thí nghiệm hay trên bảng treo giá vẽ cũng không có khác gì, hành trình đi tìm cái mới mẻ cứ thế diễn ra.
Bạn có nghĩ rằng nó là cái duyên không?
Mỗi người có một hành trình khác nhau, chúng ta sẽ tạo ra những thứ mà chưa ai từng tạo.
Chẳng có bí quyết riêng nào cho sự sáng tạo cả. Người ta nghiên cứu nhiều về nó, rồi đúc kết lại, đủ thứ. Đầu tiên, hãy học đi. Sau đó hãy bước đi bước đi đầu tiên. Vậy giờ chúng ta đã ở bước thứ hai, chúng ta sẽ làm gì cho cái mớ sản phẩm này. Chúng ta tiếp tục nghiên cứu, tiếp tục thử và sai. Tính sáng tạo và đột phá bắt nguồn từ hành động. Nó thúc đẩy loài người đi lên.
Giờ thì hãy thử bật một bài nhạc lên và ra nhảy nhảy cho thêm hưng phấn. hoặc cầm bút và thử vẽ, có lẽ nó sẽ giúp bạn phần nào trong cảm hứng đấy.
Nếu bạn tìm kiếm ý tưởng từ trong lĩnh vực của bạn, bạn sẽ chỉ tạo ra thứ đã từng tạo ra. Thêm chút gia vị cuộc sống riêng của bạn, những trải nghiệm của riêng bạn, nó sẽ là độc nhất.
Tốc độ tiếp cận và xử lý
"Số lượng transistor trên mỗi đơn vị inch vuông sẽ tăng lên gấp đôi sau mỗi năm." - Gordon Moore, sáng lập Intel
Định luật này đã thúc đẩy sự tiến hóa của chip xử lý, làm nên những điều kỳ diệu trong thời gian gần đây. Con người đã làm nên những điều phi thường với máy tính, chip xử lý, công nghệ mới,...
Tuy nhiên điều này thì liên quan gì tới chúng ta.
Công nghệ là thứ đã đem tới rất nhiều chuyển biến tích cực trong cuộc sống. Sử dụng công nghệ trong công việc là điều rất quen thuộc trong thế giới hiện nay.
Tốc độ xử lý của máy tính là tuyệt vời, nó gia tăng tốc độ công việc, đưa hiệu suất làm việc tăng lên vài trăm phần trăm cho tới vài nghìn.
Việc bỏ lỡ nhịp độ biến động với công nghệ khiến chúng ta trở nên lỗi thời trong nhịp sống công việc.
Và phải, tốc độ tiếp cận và xử lý não bộ của chúng ta cũng ảnh hưởng nhiều tới hiệu suất làm việc.
Nếu như kiến thức xã hội, cơ bản và chuyên ngành của chúng ta ổn. Chúng ta sẽ có tốc độ tiếp cận vấn đề tương đối tốt. Sự nhanh nhạy sẽ giảm xuống khi bạn thức khuya, uống bia rượu, không tập trung,.. phần này sẽ được nhắc tới ở phần sau trong chế độ dinh dưỡng.
Bây giờ, hãy thử mở một trò chơi mà bạn chưa bao giờ chơi, bắt đầu nó và dừng lại sau một lượt chơi, bạn nắm bắt được những gì trong cuộc chơi. Ok, thử lại lần thứ hai. Bạn đã học được điều gì từ nó. Chơi game khá tốt cho não bộ. Đặc biệt là những trò chơi trí tuệ. Tuy nhiên hãy cảnh giác, giữ lấy cảm hứng và chơi một cách lành mạnh.
Việc cập nhật và luyện tập các kiến thức chuyên ngành mới có thể giúp bạn gia tăng tốc độ tiếp cận hơn. Một cách nhanh hơn nằm ở phần cuối, khả năng liên kết và tư duy logic có lẽ sẽ giúp bạn gia tăng nó lên một bậc mới.
Tính chiến thuật
Giữa những thứ khó nhằn của tư duy, tính chiến thuật xuất hiện như một liều thuốc cứu cánh, tính chiến thuật phổ biến và có khả năng học được. Tính chiến thuật giúp chúng ta đi theo những bước đường hợp lý, sáng tạo, đạt được mục tiêu.
Tính chiến thuật có thể gia tăng qua các trò chơi nhóm, trò chơi tư duy,... ngoài ra có thể học được từ kinh nghiệm của người khác. Đôi khi tính chiến thuật kết hợp với sự bất ngờ của tính sáng tạo lại tạo ra những điều rất đặc sắc.
Hãy thử mở trò cờ vua, hoặc nếu một mình hãy mở trò đặt bẫy lên, bạn sẽ được đối mặt với các thử thách, những con quái sẽ bò đi theo lối đi đặt trước, bạn cần đặt bẫy sao cho có thể phát huy được toàn bộ công dụng của bẫy, gài những con quái vào trong đường lối không thể không qua đó.
Chỉ đơn giản vậy thôi nhưng nó giúp bạn luyện tập được tư duy chiến thuật, giúp làm chủ tình huống nhanh hơn tẹo
Khả năng liên kết và tư duy logic
Đôi lúc mình cảm thấy khá ghen tị với những người được trao tặng trí thông minh tuyệt vời. Họ có khả năng tiếp cận vấn đề cực kỳ nhanh và xử lý rất đẹp. Không phải chỉ là khả năng tư duy hiệu quả mà đó là khả năng tư duy xuất sắc mất rồi.
Thôi thì mình không có thì mình phải luyện, dù sao thì luyện nó cũng vui mà.
Ở đây có một số bài tập luyện với não bộ mà bạn nên thử. Nó giúp chúng ta loại bỏ được những yếu tố không cần thiết và giúp chúng ta tạo ra hiệu suất làm việc cao.
- Làm các bài quizz trí tuệ.
- Tập nhớ số nhanh, nhớ 4 chữ số, nhớ 5 chữ số,... tăng dần lên cho tới khi bạn có khả năng nhin thôi là nhớ được, bài tập này sử dụng khả năng lưu ảnh của mắt.
- Tập nhân chia, công trừ tính toán với 4 chữ số 5 chữ số,... tăng dần lên.
- Sử dụng các trang web luyện não
- Chơi điện tử, nhanh gọn lẹ.
Mình đi qua những vấn đề liên quan đến khả năng tư duy hiệu quả. Bạn lưu ý này. Có thể có những người rất giỏi ở lĩnh vực, họ sáng tạo, họ tài giỏi, nhưng, họ vẫn có nhiều vấn đề. Con người không hoàn hảo.
Hãy để lại suy nghĩ của bạn, mình rất vui được nghe ý kiến của bạn nhằm hoàn thiện bài viết này của minh.
